Reforma 2024 a koszty pożyczek: Analiza limitów pozaodsetkowych

Co dokładnie zmieniła reforma

Nowelizacja ustawy o kredycie konsumenckim, potocznie nazywana ustawą antylichwiarską, przebudowała art. 36a — przepis wyznaczający sufit pozaodsetkowych kosztów kredytu, czyli prowizji i opłat poza odsetkami. Zmiana dotknęła obu składników wzoru oraz limitu łącznego.

Element	Stan poprzedni	Stan obecny
Składnik niezależny od okresu	25% kwoty kredytu	10% kwoty kredytu (5% dla okresu krótszego niż 30 dni)
Składnik zależny od okresu	30% kwoty rocznie	10% kwoty rocznie
Limit łączny w całym okresie	100% kwoty kredytu	45% kwoty kredytu

Najdalej idąca jest zmiana ostatniego wiersza. Wcześniej prawo dopuszczało, by same opłaty — bez odsetek — dorównały pożyczonej kwocie. Dziś nie mogą przekroczyć 45% tej kwoty niezależnie od tego, jak długo trwa umowa.

Osobno wprowadzono próg dla pożyczek najkrótszych: przy okresie spłaty krótszym niż 30 dni opłaty nie mogą przekroczyć 5% kwoty. Wcześniej krótkie chwilówki podlegały ogólnemu wzorowi, w którym sam składnik stały wynosił 25%.

Ile to znaczy w złotych

Poniższe zestawienie pokazuje maksymalne dopuszczalne opłaty dla tych samych parametrów, liczone starym i obecnym wzorem.

Kwota	Okres	Limit przed reformą	Limit obecnie	Różnica	Spadek
1 000 zł	30 dni	274,66 zł	108,22 zł	166,44 zł	−61%
1 000 zł	60 dni	299,32 zł	116,44 zł	182,88 zł	−61%
2 000 zł	90 dni	647,95 zł	249,32 zł	398,63 zł	−62%
3 000 zł	180 dni	1 193,84 zł	447,95 zł	745,89 zł	−62%
5 000 zł	12 miesięcy	2 750,00 zł	1 000,00 zł	1 750,00 zł	−64%
8 000 zł	24 miesiące	6 800,00 zł	2 400,00 zł	4 400,00 zł	−65%
10 000 zł	36 miesięcy	10 000,00 zł	4 000,00 zł	6 000,00 zł	−60%

Spadek jest zaskakująco równy we wszystkich wierszach — od 60% do 65%. Przy tysiącu złotych na trzydzieści dni dopuszczalna opłata spadła z 274,66 zł do 108,22 zł. Najkrótsze pożyczki, poniżej 30 dni, objął dodatkowo osobny limit 5% kwoty. W ostatnim wierszu widać z kolei, dokąd sięgał stary limit łączny — przy trzech latach opłaty mogły dorównać całej pożyczonej kwocie.

Wyliczenia obecnych wartości pochodzą z tej samej funkcji, która napędza nasz kalkulator kosztów maksymalnych. Wartości sprzed reformy policzono według uchylonego brzmienia przepisu, dla porównania.

Czego reforma nie zmieniła

Trzy rzeczy pozostały nietknięte i to one najczęściej rozczarowują czytelników szukających „tańszych pożyczek po reformie".

• Odsetki maksymalne nadal wynikają z Kodeksu cywilnego i stopy referencyjnej NBP, a nie z ustawy o kredycie konsumenckim. Ich obecna wysokość i mechanika to osobny temat, który rozkładamy w tekście o ustawowych limitach kosztów pożyczki.
• RRSO nadal bywa trzycyfrowe przy krótkich okresach — i jest to zgodne z prawem. Limit dotyczy kwoty opłat, a nie wskaźnika, który przelicza je na skalę roczną. Dlaczego te dwie liczby nie są sprzeczne, wyjaśniamy w tekście RRSO a koszt rzeczywisty pożyczki.
• Opłaty warunkowe — za przedłużenie terminu, monity i windykację — rządzą się osobnymi zasadami i nie wchodzą do limitu z art. 36a w taki sam sposób jak koszty podstawowe.

Co to oznacza dla wnioskującego

Praktyczne konsekwencje są dwie i działają w przeciwnych kierunkach.

Po stronie kosztów: górna granica ceny krótkiej pożyczki jest dziś istotnie niższa i łatwo weryfikowalna. Jeżeli suma prowizji i opłat w formularzu informacyjnym przekracza wartość z tabeli powyżej, umowa w tej części nie wiąże konsumenta — jest to podstawa do reklamacji.

Po stronie dostępności: obniżenie sufitu opłat zawęziło pole, w którym udzielanie drobnych, krótkich pożyczek jest dla pożyczkodawcy opłacalne. Skutkiem bywa zaostrzenie kryteriów przyznawania i wycofywanie najmniejszych kwot z oferty. Aktualne parametry poszczególnych ofert — kwoty, okresy i RRSO — podajemy przy każdej pozycji w rankingu.

Źródła i weryfikacja

Dane zweryfikowane 21 sierpnia 2026:

• ISAP — ustawa o kredycie konsumenckim: art. 36a w brzmieniu obowiązującym oraz historia zmian przepisu.
• Rzecznik Finansowy — materiały dotyczące kosztów kredytu konsumenckiego i uprawnień konsumenta przy przekroczeniu limitów.
• UOKiK — kredyt konsumencki: obowiązki informacyjne pożyczkodawcy i tryb reklamacji.

FAQ

O ile spadł limit kosztów pozaodsetkowych?

Limit łączny obniżono ze 100% do 45% kwoty kredytu. W ujęciu kwotowym, w zależności od parametrów, oznacza to spadek maksymalnej dopuszczalnej opłaty o 60–65%, a przy pożyczkach krótszych niż 30 dni opłaty ogranicza dodatkowo limit 5% kwoty.

Ile maksymalnie mogą wynieść opłaty przy pożyczce 1 000 zł na 30 dni?

108,22 zł, czyli 10% kwoty plus 10% kwoty razy 30/365. Przed reformą ten sam przypadek dopuszczał 274,66 zł. Limit 50 zł (5% kwoty) dotyczy dopiero pożyczek na okres krótszy niż 30 dni.

Czy reforma obniżyła odsetki?

Nie. Odsetki maksymalne są regulowane Kodeksem cywilnym i zależą od stopy referencyjnej NBP. Reforma dotyczyła wyłącznie kosztów pozaodsetkowych.

Co zrobić, gdy opłaty w umowie przekraczają limit?

Postanowienia przekraczające ustawowe maksimum nie wiążą konsumenta w części nadwyżkowej. Drogą jest reklamacja do pożyczkodawcy, a następnie wystąpienie do Rzecznika Finansowego lub zgłoszenie sprawy do UOKiK.

Dlaczego mimo reformy oferty bywają droższe niż przed nią?

Limit wyznacza sufit, a nie cenę. Zawężenie marży w segmencie najkrótszych pożyczek skłoniło część firm do przesunięcia oferty w stronę dłuższych okresów, dla których dopuszczalna kwota opłat jest wyższa — przy 36 miesiącach wynosi 40% kwoty wobec około 10,8% przy trzydziestu dniach.

Korekta z 5 października 2026 r.: we wcześniejszej wersji tekstu podaliśmy, że limit 5% kwoty obejmuje pożyczki na 30 dni. Zgodnie z art. 36a ust. 1a ustawy o kredycie konsumenckim dotyczy on wyłącznie okresu spłaty krótszego niż 30 dni — pożyczka na 30 dni podlega już wzorowi z ust. 1 (dla 1 000 zł to 108,22 zł). Poprawiliśmy wyliczenia i wnioski, które od tego zależały.